Türkçenin Ses Özellikleri Nelerdir Dil Bilgisi Ders Notları Hakkında Bilgi
Click here to send us your inquires or call (852) 36130518
Sponsorlu Bağlantılar
Sponsorlu Bağlantılar
Sponsorlu Bağlantılar

Türkçe Dil Bilgisi Ders Notları

Türkçenin Ses Özellikleri şunlardır:
1. Türkçe sözcükler büyük ve minik meşhur uyumuna uyar. Ancak bu kaideye uymayan oldukca azca numarada sözcük ve ilave eder mevcuttur.
2. Türkçe sözcüklerde ilk heceden sonrasında (ikinci üçüncü hecelerde) o, ö tanınmış kişisi yer almaz. Bulunan sözcükler Türkçe değildir. Atom, horoz, radyo vb.
3. Türkçede uzun meşhur yoktur, âlim, nâzım, âşık şeklinde sözcükler Türkçe değildir.
4. İki meşhur yan yana gelmez. İki meşhur yan yana geliyorsa araya bir kaynaştırma sesi (harfi) girer. Oku-y-lâhza, bağla-n-acak, masa-s-ı vb.
İki meşhur yan yana yer alan saat, ozan, şiir, eylem, kontrol, reis, ne yazık ki vb. Türkçe değildir.

Türkçenin Ses Özellikleri Nelerdir?

turkce-de-unlu-uyumu   Ancak birtakım sözcüklerde -ğ-’nin erimesiyle azca da olsa gelenler mevcuttur. geldiği – geldii
5. Türkçe sözcüklerde f, h, j sesi yoktur. Mahkeme, tüfek, jilet, jandarma, ajanda, vb.
Ancak doğa benzeri seslerden meydana gelen sözcükler bu kaidenin dışındadır. Fısıldamak, of, vb.
6. Türkçede c, ğ, l, m, n, r, v, z sesleri sözcüğün başlangıcında yer almaz. Yani bu seslerle başlamış olan sözcükler Türkçe değildir.
Cami, lâle, marul, nane, raf, görev, zerdali vb.
7. Sözcük nihayetinde b, d, c, g sesleri yer almaz. Kitab, derd, ilac, vb. Bu seslerle nihayetlenen sözcükler kitap, efkar, deva, lastik şeklinde söylenir.8. Sözcüğün başlangıcında 2 adsız sansız yan yana yer almaz. Bulunanlar Türkçe değildir. Plan, kredi, tren.
9. Sözcüğün nihayetinde 3 adsız sansız ses yan yana yer almaz. Bulunanlar Türkçe değildir. Sfenks, kontr
10. Sözcük kökünde aynı türden 2 adsız sansız yan yana yer almaz. Millet, özgürlük, tasarım, kırılgan vb. Türkçe değildir.

YAZIM (İMLA) KURALLARI
a. Büyük Harflerin YazımıTürk alfabesinde harflerin ufak ve büyük şekilleri mevcuttur. Yazı dilinde sıklıkla ufak harfler kullanılır. Ancak birtakım bölgelerde de büyük harfler kullanılır. Büyük harflerin kullanıldığı bölgeler şunlardır:
* Cümle başları büyük harfle adım atar.
* Gülen insanın nerde başlayıp nerde bittiği asla bilinmezdi. Halikarnas Balıkçısı
* Annem yavaşça sokuldu yanıma. Nursel Duruel
* Yanaklarımıza, gözlerimize gül yaprağı konuyor. Nursel Duruel.
*şiirde dizeler büyük harfle adım atar
* Dönülmez akşamın ufkundayız zaman fazlaca geç Yahya Kemal Beyatlı
* Geceleyin bir ses ayırır uykumu
İçim ürpermeyle dolar: – Nerdesin? Ahmet Kutsi Tecer
* Bir vapur yelken açtı hayal iklimlerine Ali Mümtaz Arolat
Ancak çağımız edebiyatında çağıl şiir akımının tesiriyle minik harfle başlamış olan dizeler ve bulunmatadır.
renkler güneşten çıktılar
renkler güneşe girdiler
renkler güneşsiz öldüler
ne renk lüzum bana
ne renksizlik
Asaf Halet Çelebi
* Belli bir tarih bildiren ay, gün isimleri büyük harfle adım atar.
30 Ağustos 1922
23 Ekim 1923 Cuma günü
* Levhalar ve izahat makaleleri büyük harfle adım atar:
Giriş, Çıkış, Başkan, Dr. vb.
Ancak birkaç sözcükten oluşanların ilk sözcüğü büyük harfle, ötekiler ufak harfle adım atar. Dolmuş durağı, metropoller arası telefon vb.
Sayılardan sonrasında gelen sözcükler minik harfle yazılır. III. kat, III. derslik, I. blok vb.
* Özel isimler büyük harfle adım atarDil-bilgisi
1. Kişi isimleri ve soyadları büyük harfle adım atar.
Mustafa Kemal Mustafa Kemal Atatürk, Ahmet Hamdi Tanpınar, Karacaoğlan, Gevheri, Yunus Emre vb.
Ayrıca takma isimler da büyük harfle adım atar Fuzulî (Mehmet), Muhibbî (Kanuni Sultan Süleyman), Hatî (fiah İsmail), Ankaralı Âşık Ömer (Behçet Kemal Çağlar) vb.
2. Kişi adlarından ilkin ve sonrasında gelen hürmet lafları, unvanlar ve meslek isimleri büyük harfle adım atar.
Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Mustafa Kemal Atatürk, Sayın Ali Kaya, Ahmet Bey, Dursun Efendi, Dr. Behcet Uz, Mareşal Fevzi Çakmak, Prof. Dr. Talât Tekin, **** İbrahim, Avcı Mehmet Paşa vb.
* Sayıların Yazımıyla İlgili Kurallar
1. Sayılar rakamla da yazıyla da yazılabilir. Bununla alakalı kararlı bir kaide olmamakla birlikte metotda edebî kişilik yayınlayan numaralar yazıyla yazılır.
* Otuz beş yaş şiirini fazlaca severim.
* İki geçtiğimiz sonrasında semtten taşınacağız.
* Geleli 3 ay oluyor.
Buna tahsisat norm ve istatistiksel data anlatım eden numaralar rakamla yazılır. 100 lira, 15 kilo, 20 metre, 150 km
Saat ve dakikalar metin içerisinde yazıyla da yazılabilir. On ikiye beş kala, beşe çeyrek kala, yediyi on 3 geçe vb.
2. Sıra rakamları rakamla da yazıyla da yazılabilir. Rakamla yazıldığında, rakamdan sonrasında nokta konur ya da rakamdan sonrasında kesme sembolü konularak ilave yazıyla yazılır.
3. gün, 5. sıra, 6. nesne; 3’üncü gün, 5’inci sıra, 6’ıncı nesne vb.
3. Üleştirme rakamları yazıyla gösterilir İkişer, üçer, onar, beşer beşer, ikişer ikişer vb.
4. Birden aşırı sözcükten meydana gelen numaralar ayrı yazılır.
Bir sene 3 çehre 60 beş gündür.
saat dokuzu beş geçe vb.
5. Sayılarda kesirler virgül ile ayrılır.
8, 2 ( tam onda 2), 15, 5 (15 tam onda 5) vb.
* Ek olan- ki ile bağlaç olan “ki”nin yazımı* Türkçede ilave olan- ki kendisinden evvel gelen sözcüğe bitişik yazılır.
Sınıftaki çocuk, sinemadaki film, elindeki kitap vb.
Ek olan- ki objeye aitlik terimi cevap ve meşhur uyumuna uymaz. Ancak oldukca azca numarada sözcükte meşhur uyumuna uyduğu da ortaya çıkar.
dün meydana gelen gazete, bugünkü havadis, öbürkü gün vb.
Bağlaç olan “ki” hür bir sözcük olarak her zaman ayrı yazılır.
Mustafa Kemal Atatürk diyor ki “Hayatta en gerçek mürşit ilimdir.”
Soğuk su içme ki rahatsız olmayasın.
Bir de baktım ki kimse kalmamış.
Ben yorulmadım ki.
Hükümdar isimleri 3. Selim, 3. Ahmet 2. Murat, vb. yazılır. Selim 3, Ahmet 3, Murat 2 benzer biçimde yazılmaz.
* Ek olan -de ile bağlaç olan “de”nin yazımı:
* Türkçede ilave olan -de kendisinden evvel gelen sözcüğe bitişik yazılır.
Elinde mavi bir çanta ulaştı.
Etrafında kimse yoktu.
Ne ben senin kasabasında edebilirim, ne sen benim obamda. Sabahattin Ali
Cümle içerisinde bile anl***** gelen “de, da” bağlacı hür bir sözcük olarak ayrı yazılır.
Gel Osman’ım, otur da yiyecek ye. Yaşar Kemal
Zeynep zeka etti de başına bir kova su döktü. Yaşar Kemal
Ek olan – de, bağlı olduğu sözcüğün verecek hecesine adsız sansız benzeşmesi yönünden uyar. – de / – da ekleri -te / -ta’ya tahavvül eder.
Sokakta sadece yürüyordu.
Aradıklarını bu kitapta bulabilirsin.
* Soru edatı “mi”nin yazımı:
Soru edatı mi meşhur uyumuna nazaran mı, mi; mu, mü desenine girer
*Soru edatı olan “mi” her zaman kendisinden evvel gelen sözcükten ayrı yazılır.
– Gene uyanmadı mı?
– Uyanmıyor işte uyanmıyor, öldürüyüm mü?turkcenin-ses-ozellikleri
Yaşar Kemal
* mi edatı kendisinden sonrasında gelen eklerle bitişik yazılır.
Yarın geziye gidece misin?
Kitapçıdan bana da bir mecmua alır mısınız?
Geleceğini asla mi düşün müyorsun?
Ben çocuk muyum?
Birleşik Sözcüklerin Oluşumu: Her dilde ilmi gelişmelere paralel olarak yeni sözcükler, mefhumlar ve terimler imal edilir. Sözcük üretme şekillerinden biri de birleştirmedir. Birleştirme metodunda minimum 2 sözcük bir araya gelip birleşerek şahsı anlamlarının haricinde yeni
manada bir sözcük meydana getirir.
Çanakkale, Pamukkale, hanımeli, sivrisinek kurnaz, akbaba, imambayıldı, gökkuşağı vb.
Yukarıdaki örnekler incelendiğinde, Çanak-kale, Pamuk-kale, kadın-eli, beyaz-baba vb. 2 ayrı sözcükten husule geldiği ve 2 ayrı sözcüğün şahsı manaları haricinde yeni manada bir sözcük meydana getirdiği ortaya çıkar.
Türkçede birleşik sözcükler şu yollarla oluşturulur.
1. İki sözcüğün araya ilave alamayacak şekilde birleşmesiyle oluşurlar. Yukarıda örneklerde gördüğümüz kurnaz ve hanımeli sözcüklerini inceleyelim.
Açıkgöz “uyanık, çıkarını düşünen fert” anlamına gelir. Açık ile göz sözcükleri birleşerek yeni manalı bir sözcük meydana getirmiştir. Hanımeli “bir çiçek” isimidir. Aynı sözcük kadın eli tarzında yazılırsa ad tamlaması olur.
2. En azca birisinin reel manasının haricinde kullanılmasıyla oluşurlar. ateşböceği, yerelması, adamotu vb.
3. Ses aşınmasıyla (meşhur düşmesiyle) oluşurlar
cuma-sonrası cumartesi
kahve-altı sabah yemeği
satış- sonrası pazartesi vb.
4. Bazı bilim ve teknik çevrede oluşturulanlar.
Bazı bilim ve teknik platformda açılan birleşik sözcükler, ilk anlamlarından değişik bir manada kullanılır.
akciğer, suçüstü, buzdolabı, bilinçaltı, bilirkişi vb.
Birleşik Sözcüklerin Yazımı:
Birleşik sözcüklerin bir bölümü bitişik bir bölümü da ayrı yazılır. Bitişik yazılanlara bitişik sözcük denir.
A. Bitişik yazılan birleşik sözcükler
1. Ses düşmesine (aşınmasına) uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
kahve-altı – sabah yemeği
piyasa- sonrası – pazartesi
sütlü-aş – sütlaç
ne aslolan – iyi mi
kayın-anne – kayınvalide vb.
2. Dilimize Arapçadan giren azil (azl), buyruk (emr), yargı (hükm), nakil (nkl) vb. sözcükler arzu, terk, olmak, olunmak, eylemek destek fiilleriyle kullanıldıkları süre bitişik yazılır.
azletmek, emretmek, hükmolunmak, nakletmek vb.
3. Dilimize Arapçadan giren af (afv), algı (hiss), ret (redd), zan (zann), zem (zemm) benzer biçimde sözcükler arzulamak, terk, olmak, olunmak, eylemek destek fiilleriyle birleştikleri vakit bitişik yazılır.bağışlamak, duymak, reddolunmak, zannetmek, zemmetmek vb.
4. Vurgusu verecek heceye kaymış birleşik sözcükler bitişik yazılır.
Babayiğit, açıkağız, büyükbaş, önayak (olmak), karagöz (balığı), küçükbaş (hayvan), darmadağınık, düzensiz vb.turkce-ses-ozelligi
5. Birleşme esnasında ölçme yöntemiyle mana farklılaşmasına uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
aslanağı (nebat), gelinparmağı (üzüm), aslanpençesi (nebat), kuşburnu (nebat), deveboynu (boru), itdirseği (arpacık), kızılkanat (balık) vb.
6. Birleşik fiiller bitişik yazılır
düşünebilmek, yapabilmek, uyuyakalmak, gidedurmak, çıkagelmek, uçuvermek vb.
7. Bir yahut 2 unsuru komut kipiyle kurulan birleşik sözcükler bitişik yazılır
alaşağı (arzu), sıkboğaz, kaçgöç, yapboz, yazboz vb.
8. Sıfat-eylem gruplarıyla kurulan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
ağaçdelen, buzkıran, çöpçatan, gökdelen, yolgeçen, sanatsever, uçaksavar, vatansever vb.
9. Hayvan, nebat, uzuv ve muhtelif madde adlarıyla kurulan, içerisinde renk ismi hafta yahut renk ismi iyileşmeyen renk isimleri bitişik yazılır.
balköpüğü, kavuniçi, gülkurusu, camgöbeği, tavşanağzı, vişneçürüğü, yavruağzı,
10. Renk adlarıyla kurulan ve bitişik, hayvan yahut rahatsızlık çeşitlerinden birini yayınlayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
aksöğüt, karadut, akkuş, karakuş, alabalık, karaçalı, kızılağaç.
11. İki ya da daha fazla sözcüğün birleşmesiyle meydana gelen fert isimleri, soyadları ile alan ve kent isimleri bitişik yazılır.
Alper, Abasıyanık, Adıvar, Karaosmanoğlu, Tanpınar, Yurdakul, Yirmisekiz Çelebi Mehmet, Çanakkale, Eskişehir, Beypazarı, Şereşikoçhisar, İncesu, Akçay, Konutkent, Çayyolu, Batıkent
12. Her 2 unsuru asli ifadesini koruduğu hâlde sık görülen bir halde gelenekleşmiş olan sözcükler bitişik yazılır.
başçavuş, başfiyat, başbakan, başöğretmen, başhekim, Ankara, binbaşı, onbaşı, dayıoğlu, eloğlu, elkızı, amcakızı, abi, beyefendi vb.
B. Ayrı Yazılan Birleşik Sözcükler
1. Etmek, ayrılınmak, olmak, olunmak vb. destek fiillerle kurulan birleşik fiillerde, ad rastgele bir ses düşmesine uğramazsa bu cins birleşik fiiller ayrı yazılır.
arz arzulamak, kortej arzulamak, puan arzulamak laf arzulamak, yok olmak, duyuru arzulamak vb.
2. Birleşme esnasında mana değişikliği olmayanlar ayrı yazılır.
ada balığı, kırlangıç balığı, iskele kuşu, ana kent keçisi, ardıç otu, sakız ağacı, ateş çiçeği, kuş üzümü, çavuş üzümü, kuru fasulye vb.
3. Sıfat tamlaması yapısındaki birleşik sözcükler ayrı yazılır.
akar amber, çalar saat, rotatif ayna, rotatif kapı, yatar koltuk, çıkmaz sokak, yazar kasa, görünmez ilçe vb.
4. Renk lafı yahut renklerden birinin ismiyle monte edilmiş olan ad ve ödat tamlaması halindeki bitişik sözcükler ayrı yazılır.
gül rengi, gümüş rengi, ateş kırmızısı, boncuk mavisi, aleni mavi, koyu mavi, koyu yeşil vb.
Birleşik sözcükler ile ayrı yazılan birleşik sözcükler için Türk Dil Kurumu yayınlarından Yazım Kılavuzu’na bakınız.

Sponsorlu Bağlantılar
Kategori: Eğitim

12 + 5 = ? (İşleminin Sonucu)  




DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

橫額| 貼紙| 貼紙印刷| 宣傳單張| 海報| 攤位| foamboard| 喜帖| 信封

QR code scanner| SME IT| system integration| inventory management system| label printing| Kiosk| Voice Picking| POS scanner| POS printer| System Integrator| printing labels| warehouse management| thermal printer| mobile solutions| mdm solutions| mobile device management

邮件营销| Email Marketing| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| edm| 营销软件| Mailchimp| Hubspot| Sendinblue| ActiveCampaign| SMS

Tomtop| Online shop| Online Einkaufen

地產代理/物業投資| 租辦公室/租寫字樓| 地產新聞| 甲級寫字樓/頂手| Grade A Office| Commercial Building / Office building| Hong Kong Office Rental| Rent Office| Office for lease / office leasing| Office for sale| Office relocation

香港甲級寫字樓出租

中環中心| 合和中心| 新文華中心| 力寶中心| 禮頓中心| Jardine House| Admiralty Centre| 港威大廈| One Island East| 創紀之城| 太子大廈| 怡和大廈| 康宏廣場| 萬宜大廈| 胡忠大廈| 信德中心| 北京道1號| One Kowloon| The Center| World Wide House

| 國際小學| 英國學校| International schools hong kong| 香港國際學校| Wycombe Abbey| 香港威雅學校| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

Addmotor Electric Bike| Electric bike shop / electric bicycle shop| Electric bike review| Electric trike| Fat tire electric bike| Best electric bike| Electric bicycle| E bike| Electric bikes for sale| Folding electric bike| Electric mountain bike| Electric tricycle| Mid drive electric bike Juiced Bikes Pedego Rad-Power